Bildiğiniz gibi bilgisayarım yine serviste.. Bu süreci ofisten aldığım Dell Latitude D505 ile geçiriyorum. Eski olmasına rağmen Linux ile oldukça iyi performans veriyor ve şu anda üzerinde Ubuntu yüklü.. Dünyaca bilinen ve herkes tarafından takdir edilen bir dağıtımı da kendi sevdiğim dağıtım ile karşılaştırma imkanı doğdu bana..

Ubuntu'nun gerçekten çok başarılı yanları var. Örneğin bugün ofisteki yazıcıyı kullanmam gerektiğinde yalnızca 4-5 fare tıklamasıyla ağdaki yazıcıyı hiçbir sürücü yüklemeden kullanabilir durumdaydım. Bunun dışında grafiksel ortamla ilgili hiç bir ayar vb. yapmama gerek kalmadı; touchpad'deki kaydırma alanı, 1400x1050 çözünürlük kendiliğinden tanınmıştı. Ayrıca Direct Rendering özelliği açık ve standart Compiz Fusion ayarları da sorunsuz çalışıyor. Standart kurulumla gelen bir dağıtımdan başka neler beklenir ki ? Öncelikle Ubuntu'da garibime giden bazı şeyleri yazayım.



a) Tahminen lisanslarla alakalı sebeplerden Sun'a ait Java, dağıtımla birlikte gelmiyor. Bunun yerine gij adlı derleyici dağıtıma dahil edilmiş. Java'yı yüklemek için aptitute ile arama yaptığımda Java ile ilgili bir sürü paket geldi karşıma.. Burada dikkatimi çeken sun-java-bin ve sun-java-jre adlı paketlerin oluşu ve açıklamalarında aynı şeylerin yazıyor oluşuydu. sun-java-jre paketini kurmaya kalktığımda direk paketi de bağımlılık olarak kurmaya kalktı. (Arch'da yalnızca jre paketini yüklemek yeterli..)

b) Uygulamalar menüsündeki Ekle/Kaldır seçeneği bir çok uygulamayı göstermiyor. Örneğin ssh yazdığımda yalnızca seahorse çıktı. Oysaki ben openssh sunucusunu yüklemek istiyordum. Seahorse yazdığımda ise hiç bir şey çıkmıyordu. Benzer sebepler yüzünden bir şey kuracağımda sürekli olarak aptitute'u kullanmaya başladım. Synaptic'i hiç sevemedim.

c) Türkçe yerelleştirmeden midir bilemiyorum ama yükleme depolarından hangilerini açacağımı biraz içgüdüsel olarak buldum desem yeridir.. Üzerlerinde durulduğunda falan bir açıklama olsa iyi olurdu. Hangi depodan neler gelebileceği gibi şeyler belli değil..

d) Kullanım kolaylığı olması açısından bazı menüler ve programlar gizlenmiş. (örneğin gconf-editor) Bu, biraz rahatsız ediciydi..

e) Paket yöneticisi ile (aptitute search, apt-cache search) istediğim paketlerin (örneğin python-django) sürümünü öğrenemedim. Ayrıca GNOME Do gibi bir uygulama dağıtıma ait depolarda bulunmuyor. Dışarıdan depo eklemek lazım ki bu, bence pek sağlıklı değil..

Arch Linux kullanan bir kişi olarak Ubuntu'nun çok fazla yamanmış, modifiye edilmiş bir dağıtım olduğunu fazlasıyla hissediyorum. Örneğin Mozilla Firefox içerisinde flash eklentisini yüklemeye kalktığımda Ubuntu paketini indirmeye kalkması, splashy'nin (oynanmış açılış betikleri sayesinde) açılışta ve kapanışta çıkabiliyor oluşu (üstelik komut satırından neredeyse hiç satır göstermiyor oluşu da şahane), her şeyin bir simgesinin oluşu.... (örneğin FF'deki Download Statusbar eklentisiyle bir şey indirdiğimde indirdiğim dosyanın türünün simgesinin çıkması) Eksi ve artıları bir yana; Ubuntu gerçekten Linux'u farklı bir noktaya getirmiş, kesinlikle Windows'un yerini alabilecek bir işletim sistemi haline gelmiş. Son kullanıcı, hiçbir sıkıntı yaşamadan geçiş yapabilir bence..

Yazının ana temasına geri dönersem... Arch Linux'u bence üstün kılan özelliklerinden bahsetmek istiyorum:

1) FTP ve Base kurulum seçenekleri: 30 ve 158 MB'lık ISO dosyalarını CD'ye (ya da USB diske) açarak kurulum yapabiliyorsunuz. Yaklaşık 10 dk alan kurulum sonrasında en temel bileşenlerle (komut satırında) dilediğiniz paketleri kurarak sade bir dağıtıma sahip olabiliyorsunuz. Yalnızca ihtiyacınız olan paketleri kurabiliyorsunuz böylece..

2) "Her şey basit olmalı" (Keep It Simple) Felsefesi: Arch Linux, paketlerin dökümantasyon dosyalarını ana paketlerden ayırmış durumda.. Tecrübeli bir kullanıcı iseniz bunlara zaten ihtiyaç duymayacağınızdan zaten sorun yok; yer kazanmış oluyorsunuz. Yeni başlayanlar içinse istenirse kurulabilecek kadar uzakta bu paketler.. Aynı sebeple yapılandırma dosyaları o kadar basit ve özelleştirilebilir tutulmuş ki, grafiksel arayüzlü yapılandırma programlarına ihtiyaç duyulmuyor. Bu sebeple, örneğin webmin paketi derlenmiş paketler arasında yer almıyor. Bu noktada tüm dağıtımın en önemli ayarlarının neredeyse tek bir dosyada tutulduğunu ekleyeyim. (/etc/rc.conf)

3) İkili Paketlerin Mimarisi: Dağıtımdaki tüm paketler 2 mimariye göre özelleştirilmiş: i686 ve x64.. Bu sayede diğer bir çok dağıtıma göre hızlılık söz konusu..

4) Herkes Paket Yapabilir: En kolay olduğunu iddia eden paket yöneticisinden bile daha basit bir dosya yapısı söz konusu.. Paketler PKGBUILD adındaki tek bir dosyadan oluşuyor. Bu dosya içerisinde bağımlılıklar, kaynak kodunun nereden indirileceği vb. bilgiler mevcut. Paket gerekirse *.install ve yama dosyalarıyla destekleniyor. PKGBUILD dosyasında ufak tefek bir kaç oynama sayesinde SVN, CVS, BZR vb. sürüm kontrol sistemlerinden paket indirip derlemek mümkün..

5) AUR: Kullanıcıların paket havuzlarının tek bir sunucuda birleştirilmiş hali diyebiliriz. Kullanıcılar kendi oluşturdukları paketleri buradaki havuza atıyor ve sürekli bir geliştirme/takip etme söz konusu.. AUR üzerinden istediğiniz programı Arch paketi halinde derleyip kurabiliyorsunuz. Paket yöneticisine yazılan ek programcıklar sayesinde tek bir komutla resmi depolarda ve AUR'da arama yapabiliyor, dilerseniz AUR içerisinden bağımlılıklarıyla birlikte istediğiniz paketi kurabiliyorsunuz. Burada bulamayacağınız paket yok gibi... Üstelik kararlı sürümleri indirebileceğiniz gibi, SVN ve CVS'ten kurulum yapmanızı sağlayan paketler de mevcut. (örnek: django-svn) Yine tek bir komut ile tüm dağıtımı güncellerken buradan kurduğunuz paketlerin de güncellenmesini sağlayabiliyorsunuz. AUR üzerinden paketlere oy verebiliyor, geliştiricileriyle birebir iletişime geçebiliyorsunuz.

6) ABS: Dağıtımdaki paketlerde ihtiyacınız olan bir özellik yok mu ? Sorun değil... ABS ile tüm paketlerin listesi bilgisayarınızda tutuluyor. Dilediğiniz an pakete ait PKGBUILD vb. dosyaları çekip üzerinden oynadıktan sonra baştan derleyip kurabiliyorsunuz. Çoğu zaman buna ihtiyaç kalmadığını da belirteyim. (Ubuntu'daki mail-notification paketinde SSL desteği yok. Keşke ABS gibi bir şey olsaydı.....)

7) Destek: Arch forumları Linux camiasındaki en aktif kitlelerden birine sahip.. Örneğin conky, vim, screen vb. programlarla ilgili yapılandırma dosyası örneği arıyorsanız yolunuz büyük ihtimalle Arch forumlarından geçecektir. Aynı şekilde irc.freenode.net üzerindeki #archlinux kanalından da 7/24 destek alabiliyorsunuz. Site üzerindeki Wiki'den bir çok makaleye ulaşabiliyorsunuz. E-Posta listelerinden bahsetmeme gerek var mı ? :)

8) Herkesin Dağıtımı: Geçtiğimiz günlerde eskiyen logoyu değiştirmek üzere bir yarışma yapıldı. Kullanıcılar genel olarak fikirlerini belirttikten sonra güvenilen geliştiriciler bir araya gelerek son kararı verdi ve Arch Linux yeni logosunu seçti. OpenOffice.Org paketiyle ilgili forum üzerinde dönen bir tartışma sonrası benim yaptığım logo kabul edilerek tüm dağıtımda kullanılmaya başlandı. Baktıkça gururlanıyorum.. :)

9) En Güncel Yazılımlar En Kararlı Halleriyle Elinizin Altında: En kararlı dağıtım olarak lanse edilen Debian'da güncel yazılımlara sahip olmak umuduyla kararsız (unstable) depoyu açtığınızda başınıza gelebilecekleri tahmin etmek güç.... Kararlı bir sisteme sahip olmak istiyorsanız çok güncel yazılımlara sahip olmak için biraz sabretmeniz gerekiyor. Arch, bu ikisini tek bir potada eriterek zoru başarıyor. Üstelik paketlerin çoğu neredeyse hiç yama uygulanmadan dağıtılıyor.

10) Anlaşılır Depo Yapısı: core, extra, community, testing ve unstable depoları ile yanlış anlaşılmaların önüne geçiliyor. Her an istediğiniz depodan diğerine geçiş yapmanız ise çocuk oyuncağı.. Paketleri istediğiniz depoya sabitlemek, kilitlemek mümkün.. İstediğiniz depodan yazılım kurabilmek de yapabileceğiniz şeyler arasında..

11) Kullanıcılarının Dağıtımı: Bir Arch Linux kullanıcısı kararsız NetworkManager ve diğer ağ araçlarının yetersizliği nedeniyle netcfg adındaki programı yazdı. Kullanıcılar bu sayede istedikleri gibi ağ profilleri oluşturup, açılışta bunlardan herhangi birine bağlanmayı kolayca gerçekleştirebiliyorlar.

Şimdilik aklıma gelenler bunlar... Geldikçe yorum olarak da eklemeye devam ederim. Arch Linux, Linux'u yeni tanıyan kullanıcılara göre değil. Ancak öğrenmek isteyen, dağıtımını kendine göre özelleştirmekten hoşlanan ve yukarıda saydığım özelliklere ihtiyaç duyan kişiler için birebir..... Yaklaşık 2 senedir bu dağıtımı kullanıyorum ve beni tanıştırdığı için Alper ORUS'a tekrar teşekkürlerimi iletmek istiyorum.